دروس في علم الأصول؛الحلقة الأولی (قسمت بیست) : اقسام دلیل محرز- مدرس: سیدمحمدعلی احمدی

📚 در ادامه سلسله دروس «دروس فی علم الاصول (حلقه اولی)» استاد درس را از عبارت مرحوم شهید صدر آغاز می‌کند: 📖 «تقسيم البحث: و الدليل المحرز في المسألة الفقهية سواء كان قطعيّاً أو لا ينقسم إلى قسمين…» مرحوم شهید صدر بیان می‌کند که دلیل مُحرِز در مسئله فقهی، اعم از اینکه قطعی باشد یا غیر قطعی و ظنی، به دو قسم تقسیم می‌شود: دلیل شرعی و دلیل عقلی. مقصود از دلیل شرعی، دلیلی است که از سوی شارع صادر شده و بر حکم شرعی دلالت دارد؛ مانند قرآن کریم و سنت معصومین علیهم السلام. مرحوم شهید صدر همانند بسیاری از اصولیین، دلیل شرعی را در برابر دلیل عقلی قرار می‌دهد؛ اما استاد توضیح می‌دهد که این تعبیر، گرچه مشهور است، از جهت دقت علمی خالی از اشکال نیست؛ زیرا شرع قسیم عقل نیست؛ بلکه اعم از آن است. به این معنا که دلیل شرعی گاهی نقلی و گاهی عقلی است؛ چرا که عقل نیز یکی از راه‌های کشف حکم شرعی به شمار می‌رود. بر همین اساس، دقیق‌تر آن است که گفته شود دلیل مُحرِز به دو بخش تقسیم می‌شود: دلیل نقلی و دلیل عقلی، و سپس گفته شود دلیل شرعی نقلی و دلیل شرعی عقلی. مرحوم شهید صدر سپس به توضیح دلیل عقلی می‌پردازد و بیان می‌کند که مقصود از دلیل عقلی، قضایا و گزاره‌هایی است که عقل آنها را درک می‌کند و فقیه می‌تواند به وسیله آنها حکم شرعی را استنباط نماید. برای نمونه، قاعده عقلی: 📖 «كلّما وجب الشيء وجبت مقدّمته» از جمله قواعدی است که از طریق آن، وجوب مقدمه واجب اثبات می‌شود. در ادامه، شهید صدر توضیح می‌دهد که دلیل شرعی نقلی، چه قطعی باشد و چه ظنی، به دو نوع تقسیم می‌شود: دلیل شرعی لفظی و دلیل شرعی غیر لفظی. مقصود از دلیل شرعی لفظی، کلام شارع است؛ مانند آیات قرآن کریم و روایات معصومین علیهم السلام؛ زیرا این ادله از طریق الفاظ و عبارات بر حکم شرعی دلالت می‌کنند. در مقابل، دلیل شرعی غیر لفظی، دلیلی است که از گفتار شارع به دست نمی‌آید؛ بلکه از فعل، تقریر یا سکوت معصوم کشف می‌شود. برای مثال، اگر شخصی در حضور معصوم عملی را انجام دهد و معصوم علیه السلام او را از آن عمل نهی نکند و سکوت ایشان نشانه رضایت و تأیید باشد، این سکوت به عنوان «تقریر معصوم» شناخته می‌شود و بر مشروعیت و درستی آن عمل دلالت خواهد داشت. در ادامه درس، مرحوم شهید صدر بحث دلیل شرعی نقلی را با تفصیل بیشتری دنبال کرده و در این زمینه به سه نکته مهم و اساسی اشاره می‌نماید. 00:00 آغاز بحث: تقسیم ادله مُحرِزه در کلام شهید صدر 01:42 تقسیم نخست: دلیل مُحرِز شرعی و دلیل مُحرِز عقلی 04:18 توضیح استاد: اشکال علمیِ تقابل «شرع» و «عقل» 07:10 تقسیم دقیق‌تر: دلیل نقلی و دلیل عقلی 09:32 تعریف دلیل عقلی و نقش آن در استنباط حکم شرعی 12:05 مثال مشهور عقلی: «کلما وجب الشیء وجبت مقدمته» 15:14 تقسیم دلیل شرعی نقلی: لفظی و غیر لفظی 17:48 دلیل لفظی؛ دلالت قرآن و روایات از طریق الفاظ 20:56 دلیل غیر لفظی؛ کشف حکم از فعل و تقریر معصوم 24:10 توضیح تقریر معصوم و حجیت سکوت تأییدی 27:35 ورود شهید صدر به نکات تفصیلی درباره ادله شرعی نقلی ------------------------------------------------------------------------------------------------------ 🔗 دسترسی به تمام جلسات: https://www.youtube.com/playlist?list=PLXYLftvtiy7diSSOltVZT3XxomV8UcQ5N ✅ سابسکرایب برای دروس جدید: https://youtube.com/@ImamHussainFoundation?si=Ac2ahybOMbhmHkVo #اصول_فقه #حلقات_شهید_صدر #شهید_صدر #دروس_فی_علم_الاصول #حلقه_اولی #علم_اصول #ادله_محرزه #دلیل_شرعی #دلیل_عقلی #دلیل_لفظی #دلیل_غیر_لفظی #تقریر_معصوم #سنت #قرآن #خبر_ثقه #اصول_عملیه #فقه #استنباط #فقه_امامیه #علوم_اسلامی #سیدمحمدعلی_احمدی