79 نقد سه نظریه سوم تا ششم - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکترعلی جمعه مظفری

گزیده درس هفتاد و نُه گفته شد که یکی از اقسام جوهر، جسم است و در ارتباط با حقیقت جسم جوهری هفت قول بیان گردید که مرحوم علامه تمام این اقوال را به صورت مفصل به بحث گرفته است. اولین دیدگاه از متکلمان و دومین آن از نظام بود که هر دو نظریه در درس گذشته مورد نقد و بررسی قرار گرفت. در این درس به نقد برخی نظریات باقیمانده پرداخته می‌شود. نظریه سوم از ذیمقراطیس است که وی اعتقاد دارد جسم مرکب از اجزاء ریز و سخت است و عملاً در خارج قابل تجزیه و تقسیم نیست. مرحوم علامه بر این نظریه هم ایراد می‌گیرد و رد می‌نماید. نظریه چهارم از شهرستانی است که اعتقاد دارد جسم همانگونه در حس یکپارچه متصل است و در حقیقت هم همین‌طور است؛ منتها اجزای آن متناهی می‌باشد. مرحوم علامه این قول را نمی‌پذیرد و به صورت کوتاه رد می‌نماید. قول پنجم از افلاطون است که اعتقاد دارد جسم جوهر بسیط می‌باشد و مرکب از ماده و صورت نیست و تا بی‌نهایت قابل تقسیم است و مرحوم مصنف این نظریه را هم نمی‌پذیرد. قول ششم از شیخ اشراق می‌باشد؛ ایشان می‌گوید جسم از جوهر و عرض ترکیب شده که جوهرش ماده و عرض آن جسم تعلیمی است که از انواع کم متصل می‌باشد. مرحوم علامه را این نظریه با تفصیل بیشتر جواب می‌دهد. کلیدواژه: نقد و بررسی نظریات جسم جوهری.