47 انواع قضایا - استاد: محمد آصف حکمت

گزیده درس چهل و هفت بحث در رابطه با اصالت حس و اصالت عقل به اینجا رسید که مفاهیم فلسفی نیاز به تصورات حسی ندارند و انسان با علم حضوری، نفس و شئونات نفس را درمی‌یابد، بدون اینکه به مفاهیم ماهوی آنها نظر کند. با توجه به انحای وجودی آنها استقلال نفس و وابستگی شئونات نفس به نفس را درک می‌کند. هر چند مفاهیم عقلی اعم از معقولات اولی [مفاهیم ماهوی] و معقولات ثانیه منطقی و معقولات ثانیه فلسفی نیازمند ادراک شخصی است و بدون ادراک شخصی نمی‌توان به ادراک کلی عقلی رسید. امّا، این به معنای وابستگی مفاهیم عقلی و تصورات عقلی به تصورات حسی نیست. زیرا تنها بخشی از مفاهیم عقلی مسبوق به تصورات شخصی حسی هستند. معقولات ثانیه منطقی که هیچ مصداق خارجی ندارد و اتصاف آنها در ذهن است، یا مفاهیم فلسفی، گرچند اتصاف آنها در خارج است و عروض‌شان در ذهن می‌باشد، هیچکدام منوط به مسبوق بودن تصورات حسی نیست. در نتیجه می‌توان گفت که ادراکات عقلی وابسته به تصورات حسی نیست و در پیدایش مفاهیم فلسفی نقش اصلی را عقل دارد. امّا اصالت حس یا اصالت عقل در تصدیقات است این گونه نیست که در مقام تصورات قائل به اصالت حس باشد، لزوماً در مقام تصدیقات هم قائل به اصالت حس باشد؛ برای اینکه این امکان وجود دارد که انسان مفاهیم تصوری را وابسته به تصورات حسی بداند، ولی بعد از آنکه تصور و حس صورت گرفت در مقام تصدیق و قضایا چنین چیزی نباشد. از اینجاست که استاد وارد مباحث اصالت حس یا اصالت عقل در تصدیقات می‌شود. امّا، پیش از آنکه این بحث را دنبال کند، بحث مبسوطی راجع به مباحث مقدماتی و انواع قضایا انجام می‌دهد. کلیدواژه: اصالت حس یا اصالت عقل در تصدیقات.