46 نقد اصالت حس و اصالت عقل - استاد: محمد آصف حکمت
گزیده درس چهل و شش در دو درس گذشته دیدگاه اصالت حس و اصالت عقل بیان گردید و استاد در این درس به نقد این دو نظریه میپردازد. این دو شاخه از فلسفه جدید به صورت کلی مورد نقد و بررسی قرار میگیرد و چنانچه به نقد هر کدام از نظریهپردازان این دو مکتب پرداخته شود، به نوشتن دهها جلد کتاب نیاز است. ابتدا از نقد عقل گرایان رئالیسم جدید، شروع میکند و دیدگاه آن را نقد میکند و بعد از آن به نقد تجربهگرایان میپردازد. استاد در ادامه با استفاده از کتاب آموزش فلسفه این دو دیدگاه را مورد نقد و ارزیابی قرار میدهد. در حقیقت، قائل شدن به وجود مفاهیم عقلی از آغاز وجود انسان یا پیدایش خود به خودی آنها در زمان خاصی خلاف وجدان است. با فرض فطری بودن مفاهیم عقلی نمیتوان واقعنمایی آنها را اثبات کرد. اگر مفاهیم عقلی از تغییر شکل یافتن ادراکات حسی حاصل میشد میبایستی خود آن ادراکات بعد از تبدیل شدن باقی نماند. تبدیل شدن ادراکات حسی به ادراکات عقلی در مورد معقولات ثانیه معنا ندارد. برای پیدایش مفاهیم ماهوی که مصداق محسوسی نداشته باشند وجود ادراکات حسی سابق شرط لازم است و از این روی فاقد هر حسی نمیتواند مفاهیم کلی مربوط به آن را درک کند به خلاف ماهیات مجرد و معقولات ثانیه. نخستین مفاهیم فلسفی از مقایسه معلومات حضوری با یکدیگر و در نظر گرفتن رابطه وجودی آنها با یکدیگر انتزاع میشوند و در مرحله بعد خود مفاهیم نقش میانجی را ایفاء میکنند. در نتیجه اینکه حس تنها نقش فراهم کننده شرط لازم برای پیدایش یک دسته از مفاهیم ماهوی را ایفاء میکند. کلیدواژه: نقد دو نظریه.
