258 نقد دیدگاه اشاعره در باره افعال اختیاری انسان - استاد: دکترعلی جمعه مظفری

گزیده درس دوصد و پنجاه و هشت ادامه‌ی مباحث مربوط به دیدگاه‌ها و نظریات مختلفی که در ارتباط با افعال اختیاری انسان ارائه شده‌اند، مورد بررسی قرار می‌گیرد. بعد از بررسی دیدگاه معتزله که اعتقاد داشت که تمام کارها به خود انسان واگذار شده است و خدای متعال تنها زمینه‌ساز قدرت انسان بر انجام کارها است و از آن نظریه به «تفویض» تعبیر گردید، بررسی شد و بعد از آن نظریه اشاعره نیز مورد نقد و بررسی قرار گرفت. اشاعره اختیار انسان را در مورد کارهایش انکار می‌کند و معتقد است که تنها پدیدآورنده‌ی کارها خداوند است و انسان هیچ نقشی در کارهای خودش ندارد. در واقع، اشاعره برای اینکه خالقیت الهی را به اثبات برساند، نقش انسان را در کارهایش مورد انکار قرار می‌دهد و خدای متعال خالق ذات، صفات و انسان است و در نتیجه همزمان با اراده‌ی انسان، خداوند کارها را پدید می‌آورد. لوازم این دیدگاه هم بیان گردید که چندین لازم داشت که یکی از آن لوازم، مسئله انکار علیّت است. به این معنا، چنانچه انسان معتقد باشد که تنها خدای متعال تأثیرگزار است و فاعلیت دارد، سایر موجودات هیچگونه تأثیری نمی‌توانند بر همدیگر داشته باشند و آن قاعده‌ی معروف علیت با این نظریه اشاعره زیر سوال می‌رود. حالا بحث در این درس در همین مورد است که چنانچه این لازم مورد قبول واقع شود، چه اشکالات و پیامدهایی را به‌بار می‌آورند؟ کلیدواژه: بررسی نظریه اشاعره در مورد افعال اختیاری انسان.