21 روش تحقیق در فلسفه2 - استاد: محمد آصف حکمت

گزیده درس بیست و یک این درس در ادامه درس قبلی ارائه شده است و به روش تحقیق در فلسفه می‌پردازد. کسانی که تحت تأثیر اندیشه‌های پوزیتویستی قرار گرفته است، چنین پنداشته‌اند که تنها روش علمی، روش تجربی است و چون این روش در فلسفه کارآمدی ندارد، از این جهت مسائل فلسفی یقینی نخواهدبود. برخی از اندیشمندان اسلامی هم به متابعت از پوزیتویست‌ها بر روش تجربی تاکید کرده‌اند. تلاش برای کشف مجهول به سه صورت انجام می‌گیرد: روش اول، تمثیل سیر از جزئی به جزئی؛ روش دوم، استقرایی سیر از جزئی به کلی؛ روش سوم، قیاسی که سیر از کلی به جزئی است. از میان روش‌های سه‌گانه تنها روش قیاسی است که دارای اعتبار معرفت شناسی است. در صورتی که مواد مقدمات قیاس یقینی باشد و به شکل صحیح هم تنظیم شود مفید یقین خواهدبود و از آن به برهان یاد می‌شود. مقدمات برهان یا باید از بدیهیات باشد و یا به وسیله برهان دیگری از بدیهیات استنتاج شود. منطقی‌ها بدیهیات را به دو گونه اولیه و ثانویه تقسیم می‌کنند و دسته دوم را شامل تجربیات هم دانسته‌اند. لذا، قضایای تجربی متضمن قیاسی‌اند و می‌توانند مقدمه‌ی برای قیاس دیگر واقع شوند، از اینرو تجربه بی‌نیاز از قیاس نیست و روشی در برابر روش قیاسی نمی‌باشد. کلیدواژه: روش تحقیق در فلسفه.