167 فصل پنجم مبدأ و منتهای حرکت - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکتر مظفری

گزیده درس صد و شصت و هفت مباحث مربوط به فصل چهارم به پایان رسید و در این درس به فصل پنجم پرداخته می‌شود که مرحوم علامه در آن از مبداء و منتهای حرکت بحث می‌کند. در ابتدا به این نکته باید توجه کرد که خود مبداء و منتها جزئی از اجزای حرکت نیست؛ چونکه مبداء حرکت، قوه و منتهایش همان فعل است، این دو خارج از خود حرکت‌اند و در این فصل همین مطلب را توضیح می‌دهد. نکته دیگر در باره‌ی تقسیم‌پذیری حرکت یا انقسام بالقوه‌ به اقسام کوچک‌تر است. قبلاً گفته شد که حرکت قطعی انقسام به اجزاء را می‌پذیرد و این تقسیم‌پذیری به صورت بالقوه است و چنانچه بالفعل باشد، اجزاء آن از یکدیگر جدا خواهدبود و هر جزء به نوبه خود وقوع دفعی خواهدداشت و در این صورت حرکت منتفی خواهدبود. نکته بعدی در باره‌ی مبداء و منتهای حرکت است و در اینجا بیان می‌کند که مبداء و منتهای حرکت نمی‌تواند جزئی از اجزای خود حرکت باشد. مبداء حرکت در جوهر از همان قوه شروع می‌شود و رسیدن به فعلیت است و مبداء و منتهای حرکت در عرض تابع موضوع خودش است. کلیدواژه: مبداء و منتهای حرکت.