102 لذت و الم - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکترعلی جمعه مظفری

گزیده درس صد و دو در درس گذشته راجع به خُلق که یکی از کیفیات نفسانی است مطالبی بیان گردید و از جمله در رابطه با اصول اخلاق انسانی بحث گردید. در این درس به کیف دیگر نفسانی، یعنی «لذت و الم» پرداخته می‌شود. مرحوم علامه در ابتدا لذت و الم را تعریف می‌کند و لذت را ادراک ملائم می‌داند از آن رو که ملائم است و الم را ادراک منافی می‌داند که از آن رو منافی است. ایشان دلیل کیف نفسانی بودن لذت و الم را، همان ادراک می‌داند و چونکه از سنخ ادراک است در زمره‌ی کیف نفسانی قرار دارد. در ادامه مرحوم علامه به اقسام آن دو می‌پردازد و این تقسیم‌بندی را هم بر اساس اقسام ادراک می‌داند. همانگونه که ادراک به حسی، خیالی و عقلی تقسیم می‌شود، لذت نیز حسی، خیالی و عقلی است. در ادامه به این مسئله می‌پردارد که لذت و الم دو امر وجودی است یا عدمی؟ و بعد از آن به یک اشکال اشاره می‌کند که از آن نیز جواب می‌گوید. در پایان یک تذکری را مطرح می‌کند که آن تذکر هم در نوع خود از اهمیت زیادی برخوردار است. کلیدواژه: کیف نفسانی.