80 بررسی قول هفتم در باره حقیقت جسم - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکترعلی جمعه مظفری

گزیده درس هشتاد در رابطه با حقیقت جسم جوهری، مرحوم علامه هفت دیدگاه را مورد بررسی قرار داده است که تا هنوز شش مورد آن بحث شده است و در این درس ابتدا به دیدگاه هفتم پرداخته می‌شود و سپس استاد وارد فصل پنجم از مرحله ششم می‌گردد. دیدگاه هفتم مربوط به ارسطو و بسیاری از حکمای اسلامی است. در این دیدگاه مطرح شده است که جسم متشکل از هیولی و صورت جسمیه است که در حقیقت همان اتصال جوهری محسوس در اجسام می‌باشد و این صورت جسمیه، حیثیتی است که فرض امتدادهای سه‌گانه را در شئ امکان‌پذیر می‌سازد و به اجزاء نامتناهی قابل‌قسمت است. اشکالی که بر این نظریه وارد است اینکه درک حسی قابل اعتماد نیست که جسم واقعا دارای چنین اتصالی جوهری باشد که به حس درمی‌آید؛ چون خطای حواس قابل‌انکار نیست. در ادامه مرحوم علامه به نظریه دانشمندان علوم طبیعی استناد می‌کند که اجسام از ذراتی تشکیل شده که خالی از جرم نیست و در میان ذرات فاصله‌هایی وجود دارد که چندین برابر قطر هر ذرّه است. از این جهت نظریه اتصال جوهری جسم با اجسام ذراتی که اندیشمندان به عنوان مبداء اجسام محسوس کشف و اثبات کرده‌اند، انطباق یابد و از این جهت وجود جسم به معنای مزبور، اصل موضوع در فلسفه قرار گیرد. استاد بعد از بررسی دیدگاه‌های هفتگانه در مورد حقیقت جسم جوهری، وارد فصل ششم می‌شود و مرحوم علامه در آن به ماهیت ماده و اثبات وجود آن پرداخته است. کلیدواژه: نقد و بررسی نظریات جسم جوهری.