73 عدم ممکن، به نبودن علت - استاد: شیخ حسن میلانی

گزیده درس هفتاد و سه درس هفتاد و سه از «و قولنا عدمت الماهیة معناه أنّ الوجوب لدلالته ...»، شروع شده است و تا «یجوز أن یعلّل هذا العدم بذالک العدم فی العقل»، ادامه دارد. استاد میلانی در ابتدای درس می‌فرماید: قبلاً اشاره شد که مسئله ایجاد و اعدام یک مسئله ساده و روشن است؛ ولی برخی از فلاسفه اشکالات عجیب و غریب کرده و آن را پیچانده‌اند و مرحوم خواجه و علامه به آنها جواب گفته‌اند. در ادامه به جواب اشکالی که در درس قبلی مطرح گردید، می‌پردازد و سپس اشکال دیگری مطرح می‎کند که آن عبارت از این است که اگر ممکن الوجود در طرف وجود نیازمند به مؤثر باشد، باید در طرف عدم هم نیازمند به مؤثر باشد، چون دو طرف برای ممکن مساوی است؛ در حالی که این سخن باطل است، چون مؤثر دارای اثر است و عدم هم نفی محض است و استناد عدم محض به مؤثر محال می‌باشد. مرحوم علامه از این اشکال جواب می‌دهد. کلیدواژه: نیازمندی ممکن الوجود به مؤثر.