53 معیار صدق در گزاره های ارزشی - استاد: محمد آصف حکمت

گزیده درس پنجاه و سه بحث راجع به صدق و کذب در گزاره‌های ارزشی بود و در درس گذشته اشاره شد که برخی از متفکران غربی گزاره‌های اخلاقی و حقوقی را صرفاً انشائی می‌دانند و چون صدق و کذب در جملات انشائی معنا ندارد، از اینرو قائل شدند که گزاره‌های ارزشی به صدق و کذب متصف نمی‌شوند. بعد از آن نظریات پست‌مدرنست‌ها و پوزیتویست‌ها در رابطه با گزاره‌های اخلاقی بحث شد. بحث به اینجا رسید که برخی از فلاسفه قضایای ارزشی را از اعتباریات اجتماعی و تابع نیازها و رغبت‌های مردم تغییرپذیر می‌دانند و از این جهت آن را از حوزه مباحث برهانی خارج به شمار آورده‌اند. استاد این نظریه را با استفاده از کتاب آموزش فلسفه رد می‌کند و می‌گوید که خواست‌های شخصی و گروهی که همیشه منشاء اختلافات و فسادها است نمی‌تواند منشاء قواعد اخلاقی و حقوقی به حساب آید؛ ولی خواست‌های والای انسانی امور ثابت و تغییرناپذیر هستند و از اینرو نمی‌توان تغییرپذیری را دلیل خروج از مباحث برهانی قرار داد. نظریه دیگر این است که اصول اخلاقی و حقوقی از بدیهیات عقل عملی و در حقیقت وجدانی است و استدلال از مقدمات عقل نظری برای آنها روا نیست. استاد می‌گوید مشکل این نظریه این است که قائل به تعدد عقل شده است. کلیدواژه: معرفت‌شناسی قضایای ارزشی.