41 کاربردهای مختلف امکان2 - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکترعلی جمعه مظفری

گزیده درس چهل و یک در درس گذشته راجع به امکان بیان شد که غیر از امکان خاص که سلب ضرورت از وجود و عدم می‌کند، کاربردهای دیگری نیز دارد. از آن جمله امکان عام، امکان اخص و امکان استقبالی بود که در درس قبلی تبیین گردید. در این درس با سایر کاربردهای امکان آشنا می‌شویم که از آن جمله امکان استعدادی است. این امکان به صورت وجودی از کیفیات مادی که ماده به واسطه آن فعلیت‌های گوناگون می‌پذیرد؛ مانند یک دانه گندم که استعداد یک بوته گندم را دارد که دارای چندین خوشه است. سپس مرحوم علامه به تفاوت‌های امکان استعدادی و امکان خاص اشاره می‌کند. امکان وقوعی یکی دیگر از کاربردهای امکان است. این امکان به این معنا به‌کار می‌رود که فرض وقوع آن مستلزم امر محالی نیست. امکان دیگر، امکان فقری است که از آن به امکان وجودی هم تعبیر می‌شود. به این معنا که وابستگی وجود معلول به علت اراده می‌شود که نیاز شدید به علت دارد. در پایان این فصل مرحوم علامه طباطبایی به یک نکته راجع به مواد یا جهات سه‌گانه [وجوب، امکان و امتناع] اشاره که آنها فقط به قضایایی که محمول در آنها وجود است، اختصاص ندارد. کلیدواژه: معانی و اقسام امکان.