30 شناخت شناسی در فلسفه اسلامی - استاد: محمد آصف حکمت
گزیده درس سی در درس گذشته اهمیت شناختشناسی و تاریخچه آن در فلسفه غرب به صورت گذرا مورد بحث و بررسی قرار گرفت. تاریخچه شناختشناسی تا دورهی تجربهگرایی بحث شد و استاد در این درس به ادامهی آن میپردازد و سپس به شناخت در فلسفه اسلامی اشاره میکند. بحث در بارهی اصالت حس یا عقل یکی از محورهای اساسی مسائل فلسفه غربی را تشکیل میدهد؛ ولی نخستین پژوهشهای سیستماتیک در این زمینه توسط لایب نیتز و جان لاک انجام گرفته و سپس کانت که تحت تاثیر افکار هیوم واقع شده بود وظیفه فلسفه را ارزشیابی شناخت دانست و نتیجه گرفت که شناخت نظری تنها در زمینه علوم طبیعی و ریاضی معتبر است و در زمینه متافیزیک اعتباری ندارد. فلاسفه اسلامی در عین توجه به روش تجربی در علوم طبیعی همواره بر ارزش ادراک عقلی هم تاکید کردهاند و در این زمینه هیچ اختلافی در میان آنان ایجاد نشده، گرچند گرایشهای مخالف جنبی به وجود آمده است. استاد در ادامه میفرماید: برخی مخالفتهایی با فلسفه اسلامی انجام گرفت و انگیزهی اصلی این مخالفتها دو چیز بوده است: یکی، حفظ عقاید دینی در برابر پارهی از آرای فلسفی رایج در یک درهی خاص و دیگری، اهتمام به سیر معنوی و قلبی در برابر سیر عقلی و ذهنی. با ثبات عقل و استحکام آن در فلسفه اسلامی نیازی به اهتمام به مسائل شناختشناسی پدید نیامده به آن گونه که در مغرب زمین پدید آمده است و از اینرو فلسفه اسلامی ثبات داشته است و تنها به بیان برخی از مسائل شناخت در ابواب متفرقه فلسفه بسنده شده است. کلیدواژه: شناختشناسی.
