27 فصل دوم چگونگی اختلاف وجود رابط و مستقل - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکترعلی جمعه مظفری

گزیده درس بیست و هفت مباحث مربوط به فصل اوّل از مرحله دوم کتاب نهایة‌الحکمه در درس قبلی به پایان رسید و در این درس استاد به فصل دوّم از این مرحله می‌پردازد که راجع به چگونگی اختلاف وجود مستقل و وجود رابط است. ممکن است این سئوال مطرح شود که آیا اختلاف میان وجود رابط و وجود مستقل، یک اختلاف نوعی است یا اینکه چنین چیزی امکان‌پذیر نیست؟ به عبارت دیگر، همانگونه که قبلا بیان گردید وجود رابط از یک معنای تعلقی حکایت دارد و آیا می‌تواند از این حالت بیرون بیاید و یک معنای مستقل به خود بگیرد یا اینکه چنین چیزی امکان ندارد؟ در این زمینه دو دیدگاه وجود دارد: یک دیدگاه این است که وجود رابط به هیچ عنوان از حالت رابط بودن خود خارج نمی‌شود و به وجود مستقل تبدیل نمی‌گردد. دیدگاه دوّم این است که اختلاف میان وجود رابط و وجود مستقل اختلاف نوعی نیست و این بحث در مباحث علت و معلول است که بعداً مطرح می‌شود که وجود معلول نسبت به علت خود وجود ربطی دارد. در ادامه مرحوم علامه طباطبایی بر این بحث، سه فرع را متفرع می‌کند که در اوّلین فرع می‌فرماید: هر مفهوم در استقلال و یا عدم استقلال خود، پیروی از همان وجودی می‌کند که از آن جدا و انتزاع شده است. فرع دوّم، در اتباط به قائمیت وجود رابط به یک طرف یا دو طرف قضیه است، نظیر وجود معلول نسبت به علت‌اش که قائم به یک طرف است و سائر نسبت‌ها قائم به دو طرف می‌باشند. فرع سوم، راجع به وجود مستقل حقیقی بحث می‌کند که تنها در ذات خدای متعال انحصار دارد. کلیدواژه: اختلاف وجود مستقل و رابط.