206 فصل ششم مراتب عقل - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکترعلی جمعه مظفری
گزیده درس دوصد و شش محتوای فصل پنجم در درس پیشین مورد بررسی قرار گرفت و در این درس به مباحث فصل ششم پرداخته میشود که مرحوم علامه در بارهی مراتب عقل و به دو تعبیر دیگر درجات و مقامات عقل بحث نموده است. ایشان مراتب عقل را چهار مورد میداند که آنها عبارت است از: عقل هیولایی، عقل بالملکه، عقل بالفعل و عقل مستفاد و سپس هر کدام از این عقول چهارگانه را تعریف میکند. تفاوتی که تقسیم عقل در این فصل با تقسیم عقل در فصل پیشین دارد، این است که در فصل قبلی تعقل مورد تقسیم قرار گرفت؛ ولی در اینجا خود عقل به عنوان مدرک کلی تقسیم میشود. در ادامه استاد به سراغ فصل هفتم میرود و مباحث مربوط به آن را مورد بررسی قرار میدهد. در این فصل مرحوم علامه راجع به مفیض صور علمیه بحث میکند. بر اساس مبنای مشّائیها که تمام صورتها از یک جای به نفس و عقل داده میشود، حالا این پرسش مطرح میشود که چه کسی این صور علمی را به عقل افاضه میکند؟ بر اساس مبنای فلسفه مشّاء، یک جوهر عقلی مجرد صور علمی را برای نفس افاضه میکند. استدلال میکند که خود نفس نمیتواند مفیض باشد چون اجتماع فاعل و قابل لازم میآید و یک امر مادی هم نمیتواند مفیض باشد، چون امر مادی در مرتبه پائینتر قرار دارد. وقتی که افاضهکننده خود نفس و امر مادی نباشد نباشد، روشن میشود که مفیض یک امر مجرد است. کلیدواژه: مراتب عقل و مفیض صور علمیه.
