180 الجزءالأول،المقصدالثّاني في الظّن‏،ويمكن...،ص260 - استاد: حجة الإسلام والمسلمین محمد هادی نبوي

180 الجزء الأول، المقصد الثّاني في الظّن‏، و يمكن أن يقال إنّ المراد...، ص260 - استاد: حجة الإسلام والمسلمین محمد هادی نبوي گزیده درس صد و هشتاد استاد درس را از عبارت ذیل شروع می‌کند: «و يمكن أن يقال: إنّ المراد منه ما يعمّ الظهور العرفيّ الحاصل من الاطمئنان الذي هو مقابل الجهالة، ...». محتوای مباحث گذشته را اشکال دوّم غیر قابل‌دفع تشکیل می‌داد و آن اشکال این بود که میان مفهوم آیه شریفه نبأ و تعلیل موجود در آن معارضه است. به این معنا که مفهوم این آیه، حجیت خبر واحد ظنی عادل را به اثبات می‌رساند و تعلیل موجود در آن، حجیت خبر ظنی عادل را نفی می‌کند. مرحوم شیخ معتقد است که این تعارض به نفع منکران حجیت خبر واحد تمام می‌شود؛ چونکه تعلیل بر مفهوم تقدّم دارد، سپس ایشان به فوائد و آثار تعلیل اشاره کرد و اینکه اساس در هر حکم شرعی، تعلیل موجود در دلیل است و در واقع همین تعلیل است که گاهی موجب انقباض حکم شرعی و گاهی باعث انبساط حکم شرعی می‌شود. در ادامه مرحوم شیخ به این نکته می‌پردازد که ما می‌توانیم آيه شریفه نبأ را به سه صورت تبیین و تفسير كنيم كه براساس يك تفسير اشكال دوّم بر حجیت خبر واحد ظنی عادل وارد است؛ امّا بر طبق دو تبیین دیگر، اشكال دوم وارد نیست. بر اساس تفسيری که اشكال دوّم وارد است اینکه در آيه شريفه آمده است در خبر فاسق تبيّن و تفحص لازم است، مراد از تبيّن، تبیّن علمى است؛ به این معنا تا زمانی که به علم و يقين دست نیافته‌اید، تبیّن لازم است. امّا بر طبق تفسیری که اشکال وارد نیست، اینکه مقصود از تبيّن در آيه شریفه تبيّن يقينى و هم‌چنین عقلایی است. مراد از تبيّن عقلائى، همان ظنّ قوى و اطمينان‌آور است که خبر فاسق را به پیمانه‌ای تحقیق کنید تا ظنّ قوى به راست بودن آن پيدا شود. مرحوم شیخ معنا و تفسیر سوم را از عبارت «ثمّ إنّ المحكي عن بعض: منع دلالة التعليل على عدم جواز الإقدام على ما هو مخالف للواقع؛ ...» بیان می‌کند. با اين تفسير معناى آيه این است که به خبر فاسق عمل نكنيد؛ برای اینکه عمل به خبر فاسق موجب سفاهت می‌شود و عمل به خبر عادل، سفيهانه نيست؛ بلکه كار عاقلانه است. به این معنا منطوق آيه عمل به خبرى كه كار سفيهانه باشد صحيح نمی‌داند و مفهوم آيه عمل به خبر عادل را كار سفيهانه نمى‌داند، از اینرو میان مفهوم و منطوق تعارض وجود ندارد. مرحوم شیخ معتقد است که در تفسير سوم، تعارض از بين مى‌رود؛ منتها دو اشكال ايجاد مى‌كند: يكى اينكه مخالف با ظاهر است و ديگرى اینکه با شأن نزول آيه سازگاری ندارد. کلیدواژه: مقصد دوّم، رساله ظن، بررسی دلایل مجوزّین حجیّت خبر واحد. #رساله_ظن #ظن #خبر_واحد #تفسیر_آیه_نباء #رابطه_میان_مفهوم_و_تعلیل #دروس_إسلامية #محاضرات #دروس #الأصول_الثلاثة #الأصول #الاصول #الأصول_الرقمية #القطع #الظن #فرائد_الأصول #الرسائل #الشیخ_انصاری #الدروس_العلمية #الدروس_الدينية #الدروس_المنهجية #الشیخ_محمد_هادی_النبوی