174 الجزءالأول،المقصدالثّاني في الظّن‏،أنّه تعالى...،ص254-استاد:حجة الإسلام والمسلمین محمد هادی نبوي

174 الجزء الأول، المقصد الثّاني في الظّن‏، أنّه تعالى أمر بالتثبّت عند...، ص254 - استاد: حجة الإسلام والمسلمین محمد هادی نبوي گزیده درس صد و هفتاد و چهار استاد درس را از عبارت ذیل شروع می‌کند: «لثاني: أنّه تعالى أمر بالتثبّت عند إخبار الفاسق، و قد اجتمع فيه وصفان، ...». موضوع بحث را بررسی ادلّه مجوزین حجیت خبر واحد تشکیل می‌دهد که در مجموع به چهار دلیل استدلال کرده‌اند. استاد از درس گذشته وارد این موضوع گردید که اوّلین دلیل آنها مربوط به قرآن کریم است. مجوّزین حجیّت خبر واحد از قرآن کریم به پنج آیه استناد کرده که نخستین آن، آیه شریفه نباء است. در رابطه با چگونگی دلالت این آیه شریفه بر حجیت خبر واحد، دیدگاه‌های مختلفی ارائه شده‌اند که از نظر مرحوم شیخ انصاری دو نظریه قابل بررسی است. اولین نظریه، استدلال به آیه شریفه نبأ بر حجیت خبر واحد براساس مفهوم شرط یا جمله شرطیه است که کیفیت استدلال به آن در درس قبلی بیان گردید. نظریه دوّم، استدلال بر اساس مفهوم وصف است. روشن است که در آيه شريفه نبأ، واژه «فاسق» به کار رفته و یک وصف عرضی است و از آن فهمیده مى‌شود هرگاه فاسقی خبر آورد، راجع به آن تبیّن واجب است؛ امّا اگر خبرآورنده شخصی عادل باشد، در آن صورت تبیّن لازم نخواهدبود. در این آيه علت تبيّن همان فاسق بودن است و خبر واحد باید به خاطر فسق خبردهنده تبیّن شود. به دیگر سخن، شخص فاسق دو صفت دارد: يكى صفت ذاتى (واحد بودن) و ديگرى صفت عرضى (فاسق بودن) است. صفت ذاتى همواره بر صفت عرضى مقدّم است؛ ولی در آيه شريفه علت تبيّن صفت عرضی یعنی فسق خبردهنده بیان شده است و براساس این سحن در خبر عادل سه احتمال است: وجوب تحقیق، نپذیرفتن بدون تحقیق و قبول کردن بدون تحقیق که احتمال نخست با مفهوم آیه و احتمال دوّم با مقدمه خارجیه رد می‌شود و احتمال سوم باقی می‌ماند که در واقع همان حجیت خبر عادل است. مرحوم شیخ از عبارت «أقول: الظاهر أنّ أخذهم للمقدّمة الأخيرة ...» وارد بررسی این دو روش استدلال می‌شود و نظر نهایی خود را بعداً بیان می‌دارد. نظریه ابتدایی مرحوم شیخ به دو قسم تقسیم می‌شود که ابتدا واجب را به واجب نفسی و واجب غیری تقسیم می‌کند و با توجه به همین تقسیم‌بندی، نظر خود را راجع به مفهوم شرط و مفهوم وصف در دو قالب بیان می‌نماید. قالب اوّل از دو بخش تشکیل شده است که در بخش اوّل، تبیّن به خاطر صیغه امر واجب است که در این واجب، دو احتمال وجود دارد: احتمال نخست، واجب نفسی است که در مفهوم شرط و مفهوم وصف نیاز به مقدمه خارجی است و احتمال دوم، تبیّن واجب غیری است که در هیچکدام نیاز به مقدمه خارجی نیست. کلیدواژه: مقصد دوّم، رساله ظن، بررسی دلایل مجوزّین حجیّت خبر واحد. #مقصد_دوّم #رساله_ظن #ظن #خبر_واحد #دلایل_مجوّزین آیات_قرآن آیه_نباء مفهوم_شرط #مفهوم_وصف #وجوب_تبیّن   #دروس_إسلامية #محاضرات #دروس #الأصول_الثلاثة #الأصول #الاصول #الأصول_الرقمية #القطع #الظن #فرائد_الأصول #الرسائل #الشیخ_انصاری #الدروس_العلمية #الدروس_الدينية #الدروس_المنهجية #الشیخ_محمد_هادی_النبوی