16 چیستی موضوع، مسائل و مبادی علوم - استاد: محمد آصف حکمت
گزیده درس شانزده در درس قبلی اشاره گردید که مهمترین معیار دستهبندی علوم، همان موضوع است. همچنین گفته شد که رابطهی موضوع با رشتهها و موضوعات مختلف میتواند رابطه کل و جزء و یا رابطهی کلی و جزئی باشد. انشعاب علوم گاهی با ریز کردن موضوع و گاهی با محدود کردن دائره آن و گاهی بر اساس اختلاف روشها و زمانی بر طبق تفاوت اهداف بدست میآید. مسائل یک علم عبارت است از قضایایی که موضوعات آن تحت عنوان جامعی کل یا کلی مندرج میشوند و موضوع علم، همان عنوان جامع است. ممکن است یک عنوان موضوع علم عامی قرار گیرد و با اضافه کردن قید و قیودی به آن موضوعات علوم خاصی در قلمرو آن علم عام پدید آید. از جمله این قیود، قید اطلاق است، مثلاً مطلق جسم موضوع علم عام طبیعی و جسم مطلق موضوع طبیعی و جسمهای مقیّد سایر علوم خاص طبیعی را تشکیل میدهند. در ادامه استاد به موضوعات و مسائل دیگری در این زمینه میپردازد. با توجه به مقدماتی که بیان گردید، اکنون این سئوال مطرح میشود که اهدف و معیارهای طبقهبندی علوم چیست و پیش نیاز یک رشتهی علمی کدام است؟ وقتی اینها فهمیده شد، آنگاه این سئوال مطرح میشود که موضوع فلسفه اولی و موضوع متافیزیک چیست؟ جواب این پرسش در درس بعدی داده خواهدشد. کلیدواژه: معیارهای طبقهبندی علوم.
