144 فصل هفتم اقسام علت فاعلی1 - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکتر مظفری

گزیده درس صد و چهل و چهار در درس قبلی مباحث مربوط به فصل ششم به پایان رسید و در آن علت فاعلی بررسی گردید. استاد در این درس به فصل هفتم می‌پردازد که در آن مرحوم علامه علت فاعلی را به اقسام مختلفی تقسیم نموده است. ایشان در ابتدا به نقل از مرحوم حکیم سبزواری هشت قسم از اقسام علت فاعلی را نام می‌برد و چگونگی پیدایش این هشت قسم را توضیح می‌دهد و بعد از اینکه مشخص گردید که این هشت قسم چگونه پدید آمده است و چه جایگاه‌ها و تفاوت‌هایی باهم دارند، آنگاه به تفصیل هر کدام از آنها را تبیین و ویژگی‌های آنها را هم توضیح می‌دهد. اقسام هشتگانه علت فاعلی عبارت است از: فاعل بالطبع (طبیعی)، فاعل به قسر (قسری)، فاعل بالجبر (جبری)، فاعل به رضا، فاعل به قصد، فاعل به عنایت، فاعل به تجلّی و فاعل به تسخیر. در این فصل با این فاعل‌های هشتگانه آشنا می‌شویم و مرحوم علامه هر کدام از آنها را تعریف و توضیح می‌دهد. البته، در پایان این فصل اشاره خواهدشد که ایشان تمام این فاعل‌های هشتگانه را قبول ندارد؛ دلیل آن را هم توضیح می‌دهد. استاد در این درس پنج مورد از اقسام فاعل را توضیح می‌دهد و تفاوت‌های آنها را با یکدیگر تبیین می‌کند و سه مورد باقیمانده را برای درس بعدی می‌گذارد. کلیدواژه: اقسام علت فاعلی.