127 اثبات علیت و معلولیت در وجود - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکتر مظفری

گزیده درس صد و بیست و هفت مباحث مربوط مرحله هفتم به پایان رسید و از این درس به بعد وارد مرحله هشتم می‌شویم که در آن از علت و معلول بحث می‌شود. مرحوم علامه این مرحله را در قالب پانزده فصل بیان داشته است که محتوای تمام این فصول را مباحث مربوط به علت و معلول تشکیل می‌دهد. فصل اول راجع به اثبات علیت و معلولیت در وجود بحث است که ایشان ابتدا در ارتباط با علیت و معلولیت یکسری نکاتی را اشاره می‌کند و بعد از آن علت و معلول را تعریف می‌نماید. مرحوم مصنف می‌فرماید: پیش از این گفته شد که ماهیت در حد ذات خودش نه موجود و نه معدوم است و با وجود و عدم نسبت متساوی دارد. بر این اساس چنانچه ماهیت به طرف وجود یا عدم رحجان پیدا کند، این امر نیازمند به یک عامل خارجی است و در حقیقت همان عامل خارجی «علت» است. لذا، در ذات ماهیت چنین چیزی وجود ندارد که آن را به سمت وجود یا عدم بکشد و چنانچه کسی قائل به چنین فرضی شود، این یک فرض محال است. گرچند، ماهیت تنها برای وجود خودش نیاز به علت دارد و برای عدم خود نیازمند به علت ندارد؛ ولی از باب تسامح و مجاز گفته می‌شود که ماهیت در عدم خودش محتاج به علت است. مرحوم مصنف در پایان با توجه به نکاتی که ارائه می‌کند، تعریفی از علت و معلول ارائه می‌نماید. کلیدواژه: علت و معلول.