کتاب الکافی (قسمت بیست و نه)؛ تقسیم انسان ها از جهت علم و ثواب آموختن علم- مدرس: شیخ حسن میلانی

گزیده درس بیست و نُه استاد در گذشته روایات مربوط به باب «صفت و فضیلت علم و فضل علماء» را بررسی کرد و از این درس به سراغ ترجمه و تبیین روایات باب «اصناف الناس» می‌رود. در این باب مجموعاً چهار حدیث وجود دارد و اولین حدیثی را که مرحوم کلینی در این باب آورده از حضرت امیر المؤمنین (ع) است. حضرت در این روایت مردم را از لحاظ مرجع به سه دسته تقسیم کرده است: «مردم پس از رسول خدا به سه مرجع رو آوردند: اوّل، به عالمى كه رهبرى خدايى داشت و خدا او را به آنچه مى‏دانست از علم ديگران بى‏نياز ساخته بود. دوّم، به نادانى كه مدعى علم بود و علم نداشت، به آنچه در دست داشت مغرور بود، دنيا او را فريفته بود و او ديگران را فریفت. سوم، به دانش‌آموزى كه دانش خود را از عالمى كه در راه هدايت خدا و نجات گام برداشته پس آنكه ادعا كرد هلاكت شد و آنكه دروغ بست نوميد گشت.» استاد بعد از بررسی حدیث اوّل به ترجمه و تبیین سه حدیث دیگر این باب نیز می‌پردازد که همگی از امام صادق (ع) روایت شده است. محتوای هر سه تقریبا یکی است و در آن مردم به سه دسته دانشمند، دانشجو و خاشاک روی آب تقسیم شده است. باب بعدی، باب «ثواب العالم و المتعلم‏» است که در آن شش روایت وجود دارد. نخستین روایت این باب از پیامبر اسلام است که آن حضرت در این حدیث، عالمان را وارثان انبیاء می‌داند: «كسى‌كه در راهى رود كه در آن دانشى جويد خدا او را به راهى سوى بهشت برد، همانا، فرشتگان با خرسندى بال‌هاى خودشان را به راه دانشجو پهن می‌کنند و اهل زمين و آسمان تا برسد به ماهيان دريا براى دانشجو آمرزش طلب می‌کنند و برترى عالم بر عابد مانند برترى ماه شب چهارده بر ستارگان است. علماء وارث پيامبران هستند؛ زيرا پيامبران از خود پول، طلا و نقره برجاى نمی‌گذارند؛ بلكه دانش برجاى می‌گذارند، هر كسی از دانش پیامبران برگيرد، بهره فراوانى برده است.» در ادامه استاد به سایر روایات این باب نیز می‌پردازد که محتوای آنها در مورد اهمیت یاد گرفتن، یاد دادن و فوائد علم‌آموزی و عمل به آن است کلیدواژه: کتاب فضیلت علم، باب «اصناف الناس (روایات 1 ـ 4)» و باب «ثواب العالم و المتعلم (روایات 1 ـ 6)».