87 دلیل دوم اثبات صور نوعیه - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکترعلی جمعه مظفری

گزیده درس هشتاد و هفت در فصل هفتم از مرحله ششم که در باره‌ی مقولات عشر بحث می‌کند، راجع به اثبات صور نوعی یا صورت جوهری است. در درس گذشته دو دلیل برای اثبات این مطلب ارائه گردید که دلیل اوّل آن مورد بحث و بررسی قرار گرفت و به اشکالات آن نیز پاسخ گفته شد. خلاصه دلیل اوّل این بود که وقتی یکسری مفاهیمی بر جسم حمل می‌شود و هرگز از آنها جدا نمی‌گردد و از همین ویژگی اجسام متوجه می‌شویم که در آنها صور جسمیه وجود دارد و آن را به اجسام مختلف تقسیم می‌کند و این انواع را ایجاد می‌نماید. در این درس استاد به دلیل دوم مرحوم علامه می‌پردازد و آن را تبیین می‌نماید. در دلیل دوم ایشان به این نکته اشاره می‌کند که در اجسام، آثار و ویژگیهای خاصی وجود دارند و این آثار می‌تواند از عوارض لازم و یا غیر لازم ایجاد شود و در عین حال این گونه هم نیست که این آثار اتفاقی باشند؛ بلکه در اینجا حکم عقل فرمان می‌دهد، منشاء این آثار کشف شود و از کجا پدید آمده است؟ در اینجا احتمالات مختلفی وجود دارد که از میان تمام آن احتمالات تنها یک مورد درست است. در واقع یک صورت نوعیه به عنوان مخصص وجود دارد که هر جسمی با همان صورت نوعیه خودش دارای اثر خاص خودش است. خلاصه دلیل دوم این شد که از اختلاف آثار اجسام انسان به این نتیجه می‌رسد که آثار خودبه‌خود و بدون علت پدید نمی‌آید؛ بلکه از میان احتمالات مختلف، منشاء پیدایش آن آثار یک صورت جوهری به نام صورت نوعیه است و این اثبات می‌کند که جسم یک مخصص به نام صورت نوعیه دارد. بر این دلیل هم اشکالی مطرح شده است که مرحوم علامه از آن هم جواب می‌دهد. کلیدواژه: اثبات صورت نوعیه.