86 فصل هفتم اثبات صور نوعیه - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکترعلی جمعه مظفری

گزیده درس هشتاد و شش بحث در مرحله ششم است. در این مرحله راجع به مقولات عشر بحث می‌شود که در آن مباحث مختلفی مطرح می‌گردد. یکی از این مقولات، مقوله جوهر است و در ذیل این مقوله، تا هنوز تقسیمات دیگری انجام گرفت که عبارت از صورت جسمیه، ماده و هیولا و یا قوه بود. در ضمن فصول قبلی این مرحله، مباحث مختلفی در ارتباط با جسم، ماده و صورت انجام گرفت و در فصل هفتم مرحوم علامه مبحث جدیدی طرح می‌کند که در آن صورت نوعیه یا به تعبیری صورت جوهری را به اثبات می‌رساند. برای اثبات آن، دو دلیل اقامه شده است که استاد در این درس تنها به دلیل اوّل آن می‌پردازد و پس از آن به اشکالاتی که بر این دلیل مطرح شده است، پاسخ داده می‌شود. مرحوم علامه دلیل اول را با این بیان آغاز می‌کند که در میان جسم‌ها تفاوت‌ها و اختلافاتی دیده می‌شود که هر کدام دارای نام و مفهوم خاصی‌اند، ماننده درخت، سنگ، انسان و غیره. این نشان می‌دهد که جسمی را نمی‌توان یافت که مفهومی بر آن صدق نکند و وجود این مفاهیم در اجسام حکایت می‌کند که قوام ذاتی جسم بستگی به همین مفاهیم دارد. از سوی دیگر، هر یک از این مفاهیم، اخص از مفهوم جسم است و از این مسئله معلوم می‌شود که قوام جوهر ذات جسم به نوعی بر این مفاهیم توقف دارد که از ضمیمه شدن هر یک به جسم، نوع خاصی بدست می‌آید. در نتیجه جزء جوهر، چیز دیگری نمی‌تواند جوهر را قوام بخشد، پس این نشان می‌دهد که صور نوعیه از مقوله جوهر است. در ادامه استاد به اشکالات بر این دلیل اشاره می‌کند و سپس جواب‌های مرحوم علامه را بیان می‌دارد. کلیدواژه: اثبات صورت نوعیه.