69 تطبیق قوه و فعل در موارد تغییر - استاذ: حجت الاسلام والمسلمین دکتر علی جمعه مظفری

گزیده درس شصت و نُه در جلسه گذشته، مباحث مربوط به درس پنجاه و دو کتاب آموزش فلسفه به پایان رسید و استاد در این جلسه به سراغ درس پنجاه و سه آن کتاب می‌رود که مرحوم علامه مصباح در این درس نیز مباحث قوه و فعل را تعقیب کرده است. اولین بحثی که در این درس مطرح می‌شود، تطبیق قوه و فعل بر موارد پانزده‌گانه تغیر است. مرحوم علامه مصباح در ابتدا می‌فرماید: اگر ما به دو مفهوم قوه و فعل دقت کنیم، روشن خواهدشد که برای انتزاع آنها، سه شرط ضروری است و سپس ایشان آن سه شرط را توضیح می‌دهد و در واقع با همین سه شرط تطبیق مفاهیم قوه و فعل بر موارد پانزده‌گانه تغیر صورت می‌گیرد. آن سه شرط عبارت است از: وجود دو موجود تقدم زمانی یکی بر دیگر، بقاء موجود سابق یا جزئی از آن در ضمن موجود لاحق باقی بماند. در ادامه ایشان می‌فرماید: قسم اوّل و دوّم از اقسام پانزده‌گانه تغیر، فاقد شرط اوّل است و قسم سوم فاقد شرط سوم می‌باشد. از این جهت، این اقسام سه‌گانه اولی را نمی‌توان از قبیل خروج از قوه به فعل به شمار آورد؛ امّا در سایر اقسام پانزده‌گانه تغیر می‌توان متغیر را بالقوه و متغیر الیه را بالفعل حساب کرد. کلیدواژه: بررسی مفاهیم قوه و فعل بر اقسام پانزده‌گانه تغیر.