39 بررسی مبانی فلاسفه پیشین در باره زمان - استاذ: حجت الاسلام والمسلمین دکتر علی جمعه مظفری
گزیده درس سی و نُه در درس قبلی استاد وارد چهل و سه کتاب آموزش فلسفه گردید که در آن مرحوم علامه مصباح حقیقت زمان را بررسی کرده است. در مجموع، در درس چهل و سه، در بارهی حقیقت زمان بحث شده سپس در این زمینه نظریه ملا صدرا بررسی گردیده و در پایان به بیان چند نکته پرداخته شده است. مرحوم علامه مصباح در همان ابتدا میفرماید: در بارهی حقیقت زمان، دیدگاههای عجیب و غریبی ارائه شدهاند که ابنسینا به آنها در طبیعیات کتاب شفا اشاره کرده است. آنگاه ادامه میدهد که گویا حل مسئله زمان از نگاه فیلسوفان اسلامی آسانتر از مسئله مکان بوده؛ چونکه همگی بر این قول اتفاقنظر دارند که زمان نوعی مقدار و کمیت متصل است و خصوصیت آن قرارناپذیری میباشد. در مجموع طبق مبنای فلاسفه پیشین، زمان یک امر عرضی است و حرکت که معروض زمان است در چهار مقوله از مقولات دهگانه راه دارد و معمولا زمان هم در همان مقولات راه دارد. مبانی دیگر در رابطه با زمان این است که بحث زمان بر اساس فرضیه فلکیات که در قدیم مطرح بوده به میان آمده که در ادامه این مسئله هم مورد بررسی قرار میگیرد. در رابطه با مبانی فلاسفه پیشین راجع به زمان، پرسشهایی مطرح میشوند که دو پرسش در درس قبلی بررسی شد. در این درس به بررسی سئوالات باقیمانده پرداخته میشود و از جمله در سئوال سوم این پرسش مطرح میشود که رابطه میان حرکت و زمان چگونه رابطهای است؟ و در ادامه به پرسش چهارم اشاره میشود و بعد از بررسی این سئوالات، مرحوم علامه مصباح به بیان نظریه ملا صدرا در این زمینه میپردازد.
