191 تنبیه فصل پنجم - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکترعلی جمعه مظفری

گزیده درس صد و نود و یک در درس قبلی استاد وارد فصل پنجم گردید و مباحثی راجع به قدم و حدوث زمانی ارائه کرد. در پایان این فصل تنبیهی وجود دارد که ابتدا در این درس، نکات مربوط به آن تنبیه مورد بررسی قرار می‌گیرد و بعد از آن استاد وارد بررسی مباحث فصل ششم می‌شود. در مرحله نهم که مباحث مربوط به قوه و فعل بحث گردید و بعد از آنکه مسئله حرکت به میان آمد و در حرکت مشخص شد که مجموعه‌ی عالم مادی را می‌توان به عنوان یک سلسله حرکت در نظر گرفت که از قوه به فعلیت می‌رسد، صورت‌هایی‌که هم بر این ماده وارد می‌گردید می‌توان یک سلسله از صورت‌ها درنظر گرفت که ماده را حفظ می‌کنند. این حرکت را می‌توان حرکت مستمر درنظر گرفت که زمان را هم می‌توان به اعتبار همان حرکت به صورت یکپارچه [عمومی] و یا به صورت تکه‌های از حرکت در نظر گرفته می‌شود. فصل ششم، راجع به حدوث و قدم ذاتی است که مرحوم علامه در ابتدا یک تعریفی از حدوث و قدم ذاتی ارائه می‌کند و بعد از آن به این نکته می‌پردازد که این نوع از حدوث و قدم در کجا اثبات می‌شود؟ اثبات حدوث ذاتی در امور ممکن است و برای اثبات آن دو دلیل اقامه می‌شود که هر امر ممکنی، حادث ذاتی است. کلیدواژه: حدوث و قدم زمانی، حدوث و قدم ذاتی.