19 محال بودن دور - استاد:حجت الاسلام والمسلمین دکتر مظفری

گزیده درس نوزده در درس قبلی نکات توضیحی در باره‌ی رابطه علیت مطرح گردید و به صورت مشخص اشاره شد، احکامی که برای رابطه علیت ارائه می‌شود، این احکام به علت‌های حقیقی اختصاص دارد. بعد از آنکه این مطلب مشخص گردید، در این درس به یکی از احکام علت و معلول پرداخته می‌شود و آن محال بودن دَور در رابطه علیت است. استاد می‌گوید: قاعده محال بودن دَور از قواعد معروفی در فلسفه است و علت و معلول نمی‌تواند از رابطه‌ی دوری برخوردار باشد. به عبارت دیگر هیچ چیزی نمی‌تواند علت برای علت خودش باشد و یا معلول برای معلول خودش باشد و در واقع، محال است که یک موجود نسبت به دیگری هم علت و هم معلول باشد. در ادامه، یک سلسله شبهات و ایراداتی مطرح می‌شود که مرحوم علامه مصباح از آن شبهات جواب می‌دهد. همانگونه که اشاره شد دَور در علل محال است؛ مگر اینکه موجودی علت اعدادی برای چیزی باشد که در زمان بعد محتاج به آن شود یا اینکه فردی از ماهیت علت برای پیدایش چیزی باشد که آن علت پیدایش فرد دیگری از همان ماهیت می‌گردد. مثلاً همانگونه که حرارت سبب ایجاد آتش می‌شود و آتش به نوبه‌ای خودش علت ایجاد حرارت دیگری می‌گردد. کلیدواژه: بررسی محال بودن دَور.