172المقام الثانی في الإستصحاب،أمّا الكتاب،فمنه 345 - استاد: حجة الإسلام والمسلمین محمد هادی نبوی

گزیده درس صد و هفتاد و دو بحث راجع به اصل صحت در فعل غیر است و این اصل در زمره‌ای اصول کاردی در فقه اسلامی می‌باشد. مرحوم شیخ انصاری به عنوان مقدمه ورود به استدلال مجموعه آیات و روایات را ذکر می‌کند و معتقد است که در این آیات و روایات فی الجمله به اصل صحت اشاره شده است. معنای این سخن شیخ این است که ممکن است در دلالت آیات و روایات مناقشه وجود داشته باشد و در ادامه مشخص خواهدشد که از میان آنها در نزد ایشان کدام یکی در موضوع بحث مقبول و کدام یکی ناتمام است. مرحوم شیخ بحث را از بررسی مفاد آیات قرآن کریم آغاز می‌کند و ابتدا به بررسی آیه 83 سوره بقره می‌پردازد: «وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً: و با مردم (به زبان) خوش سخن بگویید.» آیه دومی که مورد بررسی مرحوم شیخ قرار می‌گیرد، آیه 12 سوره حجرات است: «اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ: از بسیار پندارها در حق یکدیگر اجتناب کنید که برخی ظنّ و پندارها معصیت است،» سومین مورد، در سوره مائده است که در آغاز این سوره آمده است: «يأيهَا الَّذينَ ءَامَنوا أَوفوا بِالعُقودِ: ای کسانی‌که ایمان آورده‌اید، به پیمانها وفا کنید.» مورد چهارم، آیه شریفه 29 است که در سوره نساء آمده است: «... لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ: مال یکدیگر را به ناحق مخورید؛ مگر آنکه تجارتی باشد که از روی رضا و رغبت کرده (و سودی برید).» بعد از اینکه مرحوم شیخ مفاد آیات را بررسی می‌کند، بلافاصله به سراغ بررسی مفاد روایات می‌رود و از جمله آن روایات، حدیثی است که در کتاب شریف کافی آمده است. امام علی (ع) می‌فرماید: «ضَعْ أَمْرَ أَخِيكَ عَلَى أَحْسَنِهِ حَتَّى يَأْتِيَكَ مَا يَغْلِبُكَ مِنْهُ وَ لاَ تَظُنَّنَّ بِكَلِمَةٍ و ...» در ادامه استاد به سایر روایات که مرحوم شیخ در این زمینه ذکر کرده است نیز می‌پردازد. مرحوم شیخ انصاری بعد از اینکه مفاد آیات را بررسی می‌کند، در مقام تنقیح و فقه الحدیث، روایات را هم بررسی می‌نماید و می‌فرماید: در اینجا دو اصل صحت وجود دارد: یکی اصل صحت در مقابل قبیح که روایات ناظر به همین معنا می‌باشد و دیگری اصل صحت در برابر فساد که در حقیقت همین اصل صحت مورد بحث ما است. با توجه به دو جوابی که ایشان ارائه می‌کند که این نوع اصل صحت از روایات استفاده نمی‌شود، در ادامه یک مؤیّد را هم بر استدلال خودش اضافه می‌نماید. کلیدواژه: بررسی اصل صحت در فعل غیر.