148 فصل نهم تقدم فاعل بر فعلش - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکتر مظفری

گزیده درس صد و چهل و هشت در درس قبلی مباحث مربوط به فصل هشتم به اتمام رسید و استاد در این درس به فصل نهم می‌پردازد. البته، پیش از اینکه به فصل نهم بپردازد، به تفاوت دو دیدگاه فاعلیت معدّی و تسخیری می‌پردازد که کدام یکی از آن دو دیدگاه با اعتقادات ما سازگاری دارد. در مورد در فصل هشتم گفته شد که تنها مؤثر اصلی و حقیقی به معنای واقعی کلمه در عالم وجود، خداوند متعال است و هیچ مؤثر دیگری غیر از خدای منان وجود ندارد؛ این دیدگاه تأثیرگزار غیر از خدای متعال نمی‌بیند و سایر موجودات چنانچه تاثیرگزار باشند در حد معد و زمینه‌ساز است. یک دیدگاه دیگری هم در این زمینه وجود داشت که نقش موجودات و فاعل‌های دیگر را به اذن الهی و تحت تسخیر الهی دانسته است. حالا کدام یکی از این دو دیدگاه با مبانی دینی ما سازگاری دارد؟ استاد در این زمینه نکاتی را اشاره می‌کند. در ادامه استاد به مباحث فصل نهم می‌پردازد و مرحوم علامه در آن به این مسئله اشاره می‌کند که فاعل تام در وجود قوی‌تر و متقدم‌تر بر فعل خودش است. ایشان این مطلب را در این فصل به اثبات می‌رساند. کلیدواژه: فاعل تام در وجود، اقوی و اقدم بر فعل خودش است.