135 بررسی نظریه سوم و چهارم متکلمین در باره فاعل مختار - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکتر مظفری
گزیده درس صد و سی و پنج بحث در بارهی چگونگی عمل فاعل مختار است و این بحث از اینجا مطرح گردید که در صورت تحقق علت تامه، وجود معلول است؛ این سخن منافات با اختیار فاعل مختار دارد و برای اینکه اختیار از فاعل مختار گرفته نشود، نباید به ضرورت وجود معلول در صورت تحقق وجود علت حکم کرد. به این معنا در صورت تحقق وجود علت تامه بازهم فاعل مختار اختیار دارد که معلول خودش را محقق بکند یا نکند و ترجیح بدهد یا ندهد. برای این مطلب متکلمان نظریات گوناگونی را مطرح کردهاند که در درس قبلی به دو نظریه آنها پرداخته شد و در این درس به سایر نظریات آنان در این زمینه پرداخته میشود. استاد در ابتدا نظریه سوم متکلمان را بررسی میکند که علم خداوند را بر همه دانستنیها مرجح دانسته است و سپس نظریه چهارم آنان را به بحث میگیرد که مصلحت در کار خداوند را به عنوان مرجح مطرح میکند، ارائه شده است و مرحوم علامه این نظریات را نیز مورد نقد و بررسی قرار میدهد. در ادامه ایشان برخی نکات دیگری را در این زمینه مطرح میکند که بخش اول این فصل را به پایان میرساند. کلیدواژه: علت و معلول.
