11 توضیح علم بدیهی - استاد: رحمت الله رضایی

گزیده درس یازده در درس قبلی راجع به ضروری و نظری بحث شد و این درس با این پرسش آغاز می‌شود که آیا بدیهی و نظری امور مطلق است یا نسبی؟ گاهی اتفاق می‌افتد که انسان بر اثر فقدان سبب توجه نسبت به امر بدیهی جهل دارد و از آن بی‌اطلاع است و این نشان می‌دهد که ضرورتی ندارد تا انسان تمام بدیهیات را بداند و این نادانی هیچ ضربه‌ی بر بداهت بدیهی نمی‌زند. به دیگر سخن، لازمه‌ی بداهت و نسبی بودن معرفت این نیست که بداهت آنها نسبی و مطلق باشد، بلکه این مسئله به دلیل مقدماتی است که شخص به آنها توجه ندارد. علم به یک چیز ممکن است نیازمند دیدن یا شنیدن و یا اموری مانند آن باشد. اما مادامی که احتیاج به فکر و اندیشه نداشته باشد، آن علم در زمره‌ی بدیهیات است و تنها در صورتی یک علم، نظری است که حصول آن متوقف بر اندیشه باشد. در مواردی وجود دارد که علم به یک بدیهی متوقف بر همه یا برخی از آنها است و این امور به اسباب توجه شهرت دارد: 1. توجه به مطلب مورد نظر 2. سلامت ذهن 3. سلامت حواس 4. عدم شبهه 5. فعالیت غیر عقلی. کلیدواژه: بدیهی و نظری.