دروس في علم الأصول؛الحلقة الأولی(قسمت بیست و یک): دلالت بین لفظ و معنا- مدرس: سیدمحمدعلی احمدی
📚 در ادامه سلسله دروس «دروس فی علم الاصول (حلقه اولی)» استاد درس را از عبارت مرحوم شهید صدر آغاز میکند: 📖 «تمهيد: لمّا كانت دلالة الدليل اللفظيّ ترتبط بالنظام اللغويّ العامّ للدلالة…» در این جلسه، بحث وارد یکی از مهمترین مباحث علم اصول؛ یعنی «دلالت الفاظ» میشود. پیشتر گفته شد که حکم شرعی از سه جهت مورد بررسی قرار میگیرد: دلالت دلیل، حجیت دلالت و صدور دلیل. در این میان، بحث دلالت از گستردهترین و اساسیترین مباحث اصولی به شمار میرود. استاد توضیح میدهد که چون احکام شرعی در قالب الفاظ و کلمات بیان شدهاند و آیات و روایات در حقیقت بخشی از نظام عمومی زبان و گفتار هستند، فهم صحیح شریعت بدون شناخت نظام لغوی ممکن نخواهد بود. از همین رو، پیش از ورود به بررسی دلالت الفاظ شرعی، باید اصل رابطه میان «لفظ» و «معنا» روشن گردد. برای تقریب مطلب، به تفاوت زبانها اشاره میشود؛ اینکه در زبان فارسی واژه «آب» و در زبان عربی واژه «ماء» هر دو بر یک حقیقت خارجی دلالت دارند. در اینجا این پرسش مطرح میشود که چگونه یک لفظ انسان را به معنای خاصی منتقل میکند؟ آیا این دلالت، ذاتی و طبیعیِ لفظ است یا نتیجه وضع و قرارداد میان انسانهاست؟ در ادامه، استاد «دلالت» را به انتقال ذهن از تصور لفظ به تصور معنا تعریف میکند و توضیح میدهد که رابطه لفظ و معنا شبیه رابطه آتش و حرارت است؛ با این تفاوت که رابطه آتش و حرارت خارجی است، اما رابطه لفظ و معنا ذهنی میباشد. سپس این سؤال اساسی مطرح میشود که منشأ این انتقال ذهنی چیست؟ چه عاملی سبب میشود که با شنیدن یک لفظ، ذهن فوراً به سوی معنای آن منتقل گردد؟ مرحوم شهید صدر بیان میکند که در پاسخ به این مسئله، سه دیدگاه مهم در علم اصول مطرح شده است که در ادامه مباحث حلقه اولی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. 00:00 — مقدمه و مرور جایگاه بحث دلالت در استنباط 01:24 — شروع بحث دلالت دلیل (یکی از ابعاد سهگانه بررسی حکم) 03:13 — ضرورت شناخت نظام لغوی برای فهم دلالت الفاظ شرعی 06:32 — مثال کاربردی: واژه «آب» و بررسی تفاوت زبانها 07:19 — طرح پرسش اصلی: منشأ انتقال ذهن از لفظ به معنا چیست؟ 07:39 — بررسی دلالت ذاتی (طبیعی) در مقابل دلالت وضعی (قراردادی) 09:50 — تحلیل رابطه لفظ و معنا و شباهت آن به علیت (آتش و حرارت) 15:29 — قرائت و تبیین متن تمهید شهید صدر: «لما كانت دلالة الدليل اللفظيّ…» 22:15 — مقدمهای بر دیدگاههای سهگانه در منشأ دلالت 28:40 — جمعبندی و آمادهسازی برای مبحث وضع #اصول_فقه #حلقات_شهید_صدر #شهید_صدر #دروس_فی_علم_الاصول #حلقه_اولی #علم_اصول #دلالت #دلالت_الفاظ #وضع #الفاظ #ادله_لفظی #قرآن #روایات #اصول_عملیه #فقه #استنباط #فقه_امامیه #علوم_اسلامی #سیدمحمدعلی_احمدی ------------------------------------------------------------------------------------------------------ 🔗 دسترسی به تمام جلسات: https://www.youtube.com/playlist?list=PLXYLftvtiy7diSSOltVZT3XxomV8UcQ5N ✅ سابسکرایب برای دروس جدید: https://youtube.com/@ImamHussainFoundation?si=Ac2ahybOMbhmHkVo
