41 نظریات در باره انواع جواهر - استاذ: حجت الاسلام والمسلمین دکتر علی جمعه مظفری

گزیده درس چهل و یک بحث راجع به موجودات مجرد و مادی است و در این رابطه یکسری تقسیماتی برای موجود ارائه شده است که یکی از آن تقسیمات، تقسیم موجود به جوهر و عرض می‌باشد. اکنون این تقسیم اعم از اینکه به عنوان تقسیم اولی در نظر گرفته شود یا به عنوان تقسیم ثانوی (ابتدا موجود به موجودات واجب و ممکن تقسیم شود، سپس موجود ممکن به موجود جوهر و موجود عرض تقسیم گردد)، در هر دو صورت، یکی از مباحث مهم در فلسفه مطرح است. به این معنا ابتدا باید موجودات مورد شناسایی قرار گیرد که کدام موجود جوهر و کدام موجود عرض می‌باشد. در این درس استاد، مباحث مربوط به جوهر را تعقیب می‌کند و ابتدا دیدگاه و نظریاتی که در باره‌ی جوهر ارائه شده‌اند، تبیین می‌کند. در مجموع در این رابطه چهار نظریه مطرح شده است که یکی از آن نظریات از فلاسفه مشاء است که آنها جوهر را بر پنج قسم تقسیم می‌کند. دیدگاه دوم از شیخ اشراق است که ایشان جوهر را به سه قسم تقسیم کرده و دیدگاه سوم و چهارم از اندیشمندان غربی از جمله جورج بارکلی و دیوید هیوم است که بارکلی جوهر جسمانی را قبول ندارد و هیوم جوهر نفسانی را انکار می‌کند. مرحوم علامه مصباح بحث را بر اساس نظریه حکمای مشاء به پیش می‌برد و همانگونه که گفته شد آنها جوهر را بر پنج قسم تقسیم کرده و آن پنج مورد عبارت است از جوهر عقلانی، جوهر نفسانی، جوهر جسمانی، جوهر ماده و جوهر صورت. کلیدواژه: بررسی انواع جوهر.