350 درس350 کتاب الجهاد (26) الثانی لو قدم زوجها...، ص294 - استاد: محمد هادی نبوی

گزیده درس سیصد و پنجاه بحث در رابطه با عقد مهادنه یا ترک مخاصمه به صورت موقت است. یکی از مباحثی که راجع به عقد مهادنه در پایان درس گذشته مطرح گردید، مهاجرت مسلمانان از دارالکفر به دارالاسلام بود. در صدر اسلام، فرهنگ اسلامی در حال رشد و توسعه بود و زنان و مردان بیشتری را به سوی دین اسلام جذب می‌کرد. گاهی اتفاق می‌افتاد که مسلمانان در سرزمین اصلی خودشان تحت شرایط سخت قرار می‌گرفتند و مجبور می‌شدند وطن‌شان را ترک کنند و یا برای فراگیری احکام اسلامی و آشنایی دقیق‌تر با دین اسلام هجرت می‌کردند. در عقد مهادنه ذکر می‌گردید کسانی از مسلمانان فرار می‌کردند و به سرزمین اسلامی هجرت می‌نمودند، باید به سرزمین‌های اصلی خودشان برگردانده شوند. حالا این سوال مطرح می‌شود که قید کردن چنین شرطی در ضمن عقد مهادنه آیا شرط جایز است یا شرط حرام؟ اگر شرط حرام باشد، اصل شرط را تحت تاثیر قرار می‌دهد و واجب الوفا نیست و چنانچه شرط جائز باشد، آنگاه بدون‌اشکال خواهدبود. این مسئله در جایی بیشتر پیچیده می‌شود که مسلمان مهاجر، زن باشد که از موطن خود فرار کرده است، در اینجا باید چکار کرد؟ مرحوم محقق می‌فرماید: پذیرش چنین شرطی جایز نیست و چنانچه مهریه زن پرداخت شده باشد، حاکم اسلامی آن مهریه را از بیت‌المال به شوهرش پرداخت نماید. در ادامه‎ی این بحث، مرحوم محقق در فرع دوم، این مسئله را مطرح می‌کند که چنانچه شوهرِ زن مهریه پرداختی را از زنش مطالبه کند، و زن بعد از مطالبه مهر بمیرد، در اینجا حکم چیست؟ ایشان می‌فرماید: بازگرداندن مهریه واجب است، چون حق ثابت می‌باشد و آن را باید به شوهر زن برگرداند. در ضمن این مسئله، فرع‌های دیگری را نیز مطرح شده‌اند که مرحوم محقق آنها نیز بررسی می‌کند. در ادامه استاد وارد لواحق این «طرف» می‌شود و در آن پنج مسئله را مورد بررسی قرار می‌دهد. اولین مسئله که در پایان این درس بررسی می‌شود، راجع به تغییر دین کافران ذمی است. چنانچه کفار ذمی که در ذمه‌ی مسلمانان و دولت اسلامی است، تغییر دین و عقیده بدهد، سرنوشت قرارداد ذمّه چه خواهدشد؟ کلیدواژه: بررسی عقد مهادنه.