147 فصل هشتم خداوند تنها مؤثر در وجود - استاد: حجة الاسلام والمسلمین دکتر مظفری

گزیده درس صد و چهل و هفت مباحث مربوط به هفتم در درس قبلی به پایان رسید و استاد در این درس به سراغ فصل هشتم می‌رود که مرحوم علامه راجع به خداوند بحث می‌کند که تنها مؤثر به معنای حقیقی در عالم وجود است. در این فصل این مطلب به اثبات می‌رسد که تأثیر مستقل و حقیقی تنها در خدای متعال است و چنانچه سایر موجودات نقش فاعلی داشته باشند، نقش آنها در حد فاعل معدّه است و نقش مستقل ندارند. برای اثبات این مطلب چندین مقدمه لازم است که این مقدمات را در ضمن مباحث گذشته به اثبات رسیده است و مرحوم علامه نیز به این مسئله یادآوری می‌کند. ایشان آن مقدماتی را که در ضمن مباحث مطرح کرده است، در اینجا در کنارهم می‌چیند و سپس نتیجه مطلوب خودش را که همان مؤثر حقیقی و اصلی در عالم وجود خداوند است، به اثبات می‌رساند. در واقع، یک دیدگاه این است که تنها مؤثر اصلی و حقیقی به معنای واقعی کلمه در عالم وجود، همان خداوند است و مؤثر دیگری غیر از خدای منان وجود ندارد و چنانچه هم وجود داشته باشد، تاثیرگزار آنها در حد معد و زمینه‌ساز است. یک دیدگاه دیگری هم در این زمینه وجود دارد که نقش موجودات و فاعل‌های دیگر را به اذن الهی و تحت تسخیر الهی دانسته است. حالا کدام یکی از این دو دیدگاه با مبانی دینی ما سازگاری دارد؟ استاد این مسئله را در درس بعدی توضیح بیشتری می‌دهد. کلیدواژه: خداوند، مؤثر حقیقی در عالم وجود.