75 الاجتهاد و التقليد، المسألة االثالثة والعشرون، نعم يبقى الإشكال في الرواية...، ص49 - الأستاذ: سماحة السید عماد الحکیم

37 عقيدتنا في التقية - الأستاذ: سماحة الشیخ حسن ضیا العاملي. عقائد الإمامية، للشیخ محمد رضا المظفر، الفصل الثالث الامامة، روي عن صادق آل البيت...، ص77

8 نهاية الحكمة، المرحلة الأولى في أحكام الوجود الكلية، الفصل الأول، فمن سخيف القول...، ص8 - الأستاذ: سماحة الشیخ فضیل الجزائری

گزیده درس بیست و نُه در این استاد به سراغ درس چهلم کتاب آموزش فلسفه مرحوم علام مصباح می‌رود و در آن «هدفمندی جهان» مورد بحث قرار گرفته است. در تداوم علت غایی که در دروس قبلی مطرح شد، به این مسئله پرداخته می‌شود که هر گاه برای هر کاری یک علت درنظر گرفته می‌شود، این علت یا هدف و یا نتیجه بر جهان نیز مترتب است و در واقع این سئوال مطرح می‌شود که چه هدف و یا نتیجه‌ای بر این عالم هستی وجود دارد؟ در ابتدا مرحوم علامه در قالب یک مقدمه کوتاه به این مسئله اشاره می‌کند که علت غایی به معنایی که بیان شد به کارهای اختیاری اختصاص داشت؛ ولی از ارسطو نقل شده است که برای افعال طبیعی هم قایل به علت غایی بوده است. استاد می‌گوید: به همین دلیل مرحوم علامه مصباح معتقد است که در اینجا اول به تبیین سخن ارسطو می‌پردازیم و آن را نقد کنیم و آنگاه یک توضیحی در ارتباط با اتفاق و تصادف می‌دهیم و در آخر معنای صحیحی هدفمندی جهان را بیان می‌نماییم. در واقع ارسطو برای هر موجود طبیعی میل به سمت کمال معین قایل شده و آن را علت غایی برای حرکت دانسته است. ایشان تمام جهان را یک موجود دانسته که میل به سوی کمالش سبب تناسب و نظم انواع مادی می‌باشد و مرحوم علامه مصباح این نظریه ارسطو را مورد نقد و بررسی قرار می‌دهد. کلیدواژه: بررسی هدفمندی جهان.

70 الفاعل4 - الأستاذ: سماحة الشیخ حسین النصراوی شرح ابن عقیل، و ما بإلّا أو بإنّما انحصر..، ص488

23 اسم الموصول 2 - الأستاذ: سماحة الشیخ حسین النصراوی

25 و لا يصحّ عليه اللّذة و الألم - الأستاذ: سماحة الشیخ عبد الله الخزرجی. الباب الحادي عشر مع شرحيه النافع يوم الحشر: قال‏: و لا يصحّ عليه...، ص20

9 شهادة جعفر بن أبي طالب الطيار عليه السلام - الأستاذ: سماحة الشیخ محمد جبریل

گزیده درس صد و شصت و نُه درس صد و شصت و نُه از «قال: وارتکاب اقلّ القبیحین مع امکان المخلص»، شروع شده است و تا «و الدلیل علی ما اختاره المعتزلة انّ له داعیاً ...» ادامه دارد. در درس قبلی به چند دلیل مرحوم خواجه و مرحوم علامه برای اثبات حسن و قبح عقلی پرداخته شد و در این درس به سائر استدلال‌ها اشاره می‌شود. مرحوم خواجه می‌فرماید: جایز است از میان دو قبیح، آن یکی که قبح کمتری دارد، انجام داد. البته علاوه بر آن، راه فراری از انجام کار قبیح هم امکان دارد، به این معنا که با تدبیر و اندیشیه می‌توان از انجام دادن کار قبیح دوری کرد. مرحوم علامه می‌فرماید: این سخن مرحوم خواجه می‌تواند جواب از دو شبهه اشاعره باشد که در مورد حسن و قبح عقلی مطرح کرده است. مرحوم خواجه در ادامه فرموده است: جبر باطل است. مرحوم علامه در شرح کلام ایشان می‌فرماید: این کلام مرحوم خواجه در جواب شبهه‌ی دیگری از شبهات اشاعره است و آنها معتقدند که جبر حق است. در ادامه استاد میلانی وارد مسئله دوم می‌شود که در آن مرحوم خواجه فرموده است: خداوند فعل قبیح را انجام نمی‌دهد و کار واجب را ترک نمی‌کند. مرحوم علامه می‌فرماید: مردم در این مورد اختلاف کرده‌اند و معتزله همان سخن مرحوم خواجه را می‌گوید، ولی اشاعره با سخن معتزله مخالفت کرده و کارهای قبیح را به خدا نسبت داده است. کلیدواژه: پاسخ به شبهات اشاعره.

گزیده دری سیصد و چهل و پنج بحث در ارتباط با محور سوم به اتمام رسید و مرحوم محقق در پایان این محور، تحت عنوان «مسایل اربع» چهار مسئله را در پیوند تقسیم بیت‌المال و تقسیم غنیمت بیان می‌کند. اولین مسئله در رابطه با کسانی است که تمام عمر خود را وقف جهاد نموده است و برای چنین کسانی از بیت‌المال حقوق داده می‌شد. در اینجا این سئوال مطرح می‌شود که آن شخص چه موقع مالک آن حقوق می‌گردد؟ مرحوم محقق می‌فرماید: بعد از قبض حقوق، مالک آن می‌شود. مسئله دوّم، راجع به اعراب یا بادیه‌نشینان خاصی است که آنها از محل زندگی خود به دارالاسلام کوچ نمی‌کردند. با آنها چنین مصالحه می‌گردید که حالا به دارالاسلام مهاجرت نمی‌کنند، از غنمیت نسبت به سایر رزمندگان اسلام کمتر سهیم شوند. مسئله سوم، تقسیم غنیمت باید با اجازه فرمانده‌ی جنگ یا رهبر مسلمانان باشد و بدون آن کسی حق ندارد که چیزی از غنیمت بردارد. مسئله چهارم، از نظر شرعی کافر حربی مالک مال مسلمان نمی‌شود، در صورتی که از مسلمان غنیمت بگیرد. این مسئله دارای فروعات زیادی است که مرحوم محقق در ذیل این مسئله مطرح کرده است. در ادامه استاد وارد رکن سوم می‌شود که در ارتباط با احکام ذمّه است. مرحوم محقق در این رکن، امور مختلفی را مطرح می‌کند که اولین امر راجع به کسانی است که از وی جزیه گرفته می‌شود و سپس احکام آن را بررسی می‌کند. کلیدواژه: بررسی مسایل چهارگانه راجع به قسمت غنایم.