3 اقسام علم1 - استاد: رحمت الله رضایی
گزیده درس سه در دو درس قبلی راجع به اهمیت و کارکرد تعریف علم منطق بحث شد و در این درس به توضیح علم میپردازد و به این پرسش پاسخ میدهد که قلمرو علم منطق تا کجا است؟ در درس پیشین اشاره شد که علم منطق برای تمام علوم ابزار است و در این درس و همچنین دروس بعدی باید بشکافیم که تمام علوم بشری موضوع علم منطق قرار میگیرند یا اینکه برخی از آنها نیازمند به آن است؟ مرحوم مظفر علم را بر دو قسم تقسیم میکند: علم حضوری و علم حصولی که هر کدام از اینها تعریفهای خاص خود را دارند. در علم حضوری، میان عالم و معلوم هیچ واسطهی وجود ندارد و انسان معلوم خودش را بدون واسطه مییابد؛ مانند علم نفس به ذات و افعال خودش. از آنجایی که این علم، یک علم شخصی است و انسان خودش میداند که ناراحت است یا خوشحال. امّا، در علم حصولی انسان دسترسی به معلوم ندارد، بلکه صورت آن در اختیار انسان است. علم منطق، مقدمه و ابزار برای علم حصولی است و این علم، دارای چهار مرحله یا چهار گونه: «حسی، خیالی، وهمی و عقلی» است و در همین مرحله عقلی است که بنای یک اندیشه شکل میگیرد. استاد در این درس تنها به مرحله حسی علم حصولی میپردازد و سایر مراحل آن در دروس بعدی توضیح داده خواهدشد. کلیدواژه: اقسام علم
