کتاب الکافی (قسمت صد و سیزده)؛ خداوند بدون مکان در روایات مخالفین- مدرس: شیخ حسن میلانی

گزیده درس صد و سیزده موضوع بحث را همچنان حدیث باب عرش و کرسی تشکیل می‌دهد که شخصی به نام ابوقره محدث توسط صفوان بن یحیی خدمت امام رضا (ع) برده شد. ابوقره یکی از منحرفان آن دوره بوده است و وقتی خدمت امام (ع) می‌رسد به یکسری مطالب انحرافی و باطل که از قرآن و احادیث به غلط برداشت کرده بود، می‌پردازد. او فکر می‌کرد که خداوند براساس برخی آیات قرآن کریم، تختی دارد و عده‌ای آن تخت را جابجا می‌کند. امام (ع) به او فرمود که شما آیات را به اشتباه معنا می‌کنید و خدای متعال خالق عالم هستی است و با تدبیر و ربوبیت خود حامل اشیاء می‌باشد و او جسم ندارد و دارای زمان و مکان نیست ...؛ سپس معنا و تفسیر صحیح آن آیات را برایش بیان کرد. در ادامه ابوقره به این مطلب با توجه به روایات اشاره می‌کند: «قَالَ أَبُوقُرَّةَ فَتُكَذِّبُ بِالرِّوَایَةِ الَّتِی جَاءَتْ أَنَّ اللَّهَ إِذَا غَضِبَ إِنَّمَا یُعْرَفُ غَضَبُهُ أَنَّ الْمَلَائِكَةَ الَّذِینَ یَحْمِلُونَ الْعَرْشَ یَجِدُونَ ثِقْلَهُ عَلَى كَوَاهِلِهِمْ فَیَخِرُّونَ سُجَّداً فَإِذَا ذَهَبَ الْغَضَبُ خَفَّ وَ رَجَعُوا إِلَى مَوَاقِفِهِمْ: شما آن روایت را دروغ می‌دانید که می‌گوید چون خدا خشم گیرد، نشانه‌اش این است فرشتگانی که عرش را به دوش دارند سنگینی آن را بر دوش خود دریابند و روی نیاز به خاک گذارند و سجده کنند و چون خشم خدا برود عرش سبک می‌شود و به جایگاه خود برمی‌گردند!» امام (ع) به این سخن ابوقره هم جواب می‌دهد و می‌فرماید: به من بگو از زمانی كه خدا شیطان را لعنت كرده و بر او خشمگین شده است تا امروز چه وقت از او خشنود گشته است. براساس بیان شما كه خدا همیشه بر شیطان و دوستان و پیروانش خشمگین است (پس باید از آن زمان تا حال حاملان عرش در سجود باشند، به علاوه) چگونه جرأت می‌كنى كه پروردگارت را به دگرگون شدن از حالى به حالى نسبت می‌دهى و بگویى آنچه بر مخلوق وارد می‌شود بر او هم وارد شود، او منزه است. احادیث سوم، چهارم، پنجم و ششم در مورد کرسی، حاملین عرش و آیه شریفه «وسع کرسیه السماوات و الارض» است و استاد این احادیث را در این درس بررسی می‌کند و ترجمه و تبیین روایت هفتم این باب را برای درس بعدی واگذار می‌نماید. کلیدواژه: کتاب توحید، باب «العرش و الکرسی» (روایات 2 ـ 6).